Sztućce WPC – czym są, z czego powstają i dlaczego zyskują popularność w gastronomii?

Sztućce WPC to wielorazowe sztućce wykonane z kompozytu drewniano-polimerowego (Wood Plastic Composite), który łączy naturalne włókno drzewne z polimerem. Zawierają nawet o 40% mniej plastiku niż tradycyjne sztućce plastikowe i wytrzymują do 125 cykli mycia w profesjonalnej zmywarce. Nie podlegają opłacie SUP, ponieważ są produktami wielorazowego użytku. Zyskują popularność w restauracjach, food truckach i cateringu eventowym dzięki trwałości, naturalnemu wyglądowi i zgodności z przepisami środowiskowymi.

Czym są sztućce WPC?

Sztućce WPC to sztućce wykonane z materiału zwanego Wood Plastic Composite – po polsku kompozytem drewniano-polimerowym. To połączenie naturalnego włókna drzewnego i polimeru termoplastycznego, które tworzy jednolity, trwały materiał o drewnianym wyglądzie i właściwościach znacznie lepszych niż samo drewno czy sam plastik.

Materiał WPC był wcześniej stosowany głównie w budownictwie – do produkcji tarasów, okładzin czy ogrodzeń. Jego zastosowanie w gastronomii to stosunkowo nowe zjawisko, które odpowiada na rosnące zapotrzebowanie na produkty trwałe, estetyczne i bardziej przyjazne środowisku niż konwencjonalne plastikowe sztućce jednorazowe.

Warto zaznaczyć, że sztućce WPC to produkty wielorazowego użytku. To fundamentalna cecha odróżniająca je od jednorazowych sztućców drewnianych czy plastikowych. Jeśli szukasz szerszego asortymentu, sprawdź dostępne sztućce w różnych kategoriach.

Skład sztućców WPC – co dokładnie wchodzi w ich skład?

Sztućce WPC powstają z dwóch głównych składników: naturalnego włókna drzewnego i polimeru termoplastycznego. Proporcje tych składników oraz ich jakość decydują o ostatecznych właściwościach produktu.

Włókno drzewne – naturalna baza kompozytu

Włókno drzewne stanowi znaczną część składu sztućców WPC. Pochodzi najczęściej z odpadów przemysłu drzewnego – trocin, wiórów i zrębków – co ogranicza marnowanie surowca. Kluczowe jest to, że drewno używane do produkcji sztućców WPC powinno pochodzić z lasów objętych certyfikatem FSC (Forest Stewardship Council), który potwierdza odpowiedzialną gospodarkę leśną i legalne pozyskiwanie surowca.

FSC to międzynarodowy standard certyfikacji, który gwarantuje, że drewno pochodzi z lasów zarządzanych w sposób zrównoważony. 

Polimer – spoiwo i nośnik właściwości technicznych

Polimer termoplastyczny pełni rolę spoiwa, które łączy włókna drzewne w jednolitą strukturę. Najczęściej stosuje się polietylen (PE), polipropylen (PP) lub polichlorek winylu (PVC). To właśnie rodzaj polimeru decyduje o odporności termicznej i mechanicznej gotowego produktu.

Udział polimeru w kompozycie WPC jest wyraźnie niższy niż w tradycyjnych sztućcach plastikowych. W praktyce oznacza to redukcję zawartości plastiku nawet o 40% w porównaniu do sztućców wykonanych w całości z tworzywa sztucznego. To istotna różnica, zarówno z punktu widzenia środowiskowego, jak i regulacyjnego.

Brak BPA – bezpieczeństwo w kontakcie z żywnością

Sztućce WPC nie zawierają bisfenolu A (BPA) – substancji uznawanej za szkodliwą dla zdrowia, która przez lata była używana w produkcji tworzyw sztucznych. Ich bezpieczeństwo w kontakcie z żywnością reguluje Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004, które określa wymagania dla wszystkich materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Produkty zgodne z tym rozporządzeniem mogą być bezpiecznie stosowane w gastronomii.

Właściwości sztućców WPC – co wyróżnia ten materiał?

Sztućce WPC mają kilka kluczowych właściwości, które decydują o ich przydatności w gastronomii zawodowej. Łączą trwałość materiałów syntetycznych z naturalnym wyglądem drewna.

Odporność termiczna do 95–100°C

Sztućce WPC wytrzymują temperatury do 95–100°C, co czyni je odpowiednimi do podawania gorących potraw i zup. To ważna cecha dla gastronomii, gdzie sztućce mają kontakt z gorącymi daniami, gorącymi napojami czy gorącymi powierzchniami. Nie odkształcają się i nie tracą struktury w kontakcie z gorącą żywnością, co jest częstym problemem tanich plastikowych alternatyw.

Wytrzymałość mechaniczna i odporność na zmywanie

Sztućce z włókien drzewnych wytrzymują do 125 cykli mycia w profesjonalnej zmywarce gastronomicznej. Ich odporność na mechaniczne zmywanie jest mierzona zgodnie z normą PN-EN 12875, która określa metodyki testowania naczyń stołowych w warunkach profesjonalnego zmywania. 

125 cykli zmywania to duża liczba, która w praktyce przekłada się na wiele miesięcy użytkowania w aktywnie działającym lokalu gastronomicznym. Dla porównania, jednorazowe sztućce drewniane nie nadają się do ponownego mycia.

Naturalny wygląd – estetyka drewna bez jego wad

Wizualnie sztućce WPC przypominają drewniane. Mają ciepłą, naturalną barwę i fakturę kojarzącą się z drewnem. To ważna cecha dla lokali, które budują estetykę opartą na naturalnych materiałach – kawiarni, restauracji z konceptem eco, food trucków czy cateringów eventowych z wyraźnym wizerunkiem marki.

W odróżnieniu od prawdziwego drewna, sztućce drewniano-polimerowe nie pęcznieją od wilgoci, nie pękają po wielokrotnym myciu i nie wchłaniają zapachów ani smaków z potraw.

Sztućce WPC a Dyrektywa SUP – czy podlegają opłacie?

Sztućce WPC nie podlegają opłacie SUP, ponieważ są produktami wielorazowego użytku, a nie jednorazowymi wyrobami plastikowymi. Dyrektywa SUP (Single Use Plastics) reguluje wyłącznie produkty jednorazowe wykonane z plastiku lub zawierające znaczny udział tworzyw sztucznych.

Dyrektywa (UE) 2019/904 w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko nakłada obowiązki na producentów i dystrybutorów jednorazowych produktów plastikowych. Sztućce WPC, jako produkty wielorazowe, nie mieszczą się w tej kategorii. To jedna z konkretnych korzyści regulacyjnych, które przemawiają za ich wyborem w gastronomii.

Warto jednak pamiętać, że przepisy SUP dotyczą całego rynku gastronomicznego, więc każdy lokal powinien dokładnie weryfikować klasyfikację stosowanych przez siebie produktów. Szczegółowy przegląd wielorazowych zestawów sztućców pomoże dobrać odpowiednie produkty zgodne z obowiązującymi przepisami.

Gdzie stosuje się sztućce WPC w gastronomii?

Sztućce WPC gastronomia stosuje wszędzie tam, gdzie ważna jest trwałość produktu, jego estetyka i zgodność z przepisami środowiskowymi. Ich właściwości sprawiają, że pasują do różnych typów lokali i formatów usług gastronomicznych.

Restauracje i bistro

W restauracjach sztućce WPC sprawdzają się jako alternatywa dla klasycznych metalowych sztućców w konceptach stawiających na naturalną estetykę. Ich odporność na 125 cykli zmywania oznacza, że przy intensywnym użytkowaniu (2 zmywania dziennie) jeden komplet może służyć przez wiele tygodni. To przekłada się na realną oszczędność w porównaniu do jednorazowych produktów.

Food trucki i gastronomia mobilna

W food truckach i gastronomii ulicznej liczą się lekkość, trwałość i łatwość przechowywania. Sztućce drewniano-polimerowe są lżejsze od metalowych i odporne na uszkodzenia mechaniczne – nie gną się ani nie deformują przy przypadkowym upuszczeniu. Przy jednoczesnym naturalnym wyglądzie wpisują się w popularny w tej branży styl eko i casual.

Catering eventowy

W cateringu eventowym sztućce WPC łączą dwie ważne cechy: estetykę dopasowaną do trendów i możliwość ponownego użycia. Na dużych eventach liczba cykli zmywania jest intensywna, więc odporność mechaniczna materiału ma bezpośrednie znaczenie operacyjne. Naturalny wygląd pasuje do różnorodnych aranżacji stołów eventowych.

Hotele, stołówki i kantyny

W hotelach i stołówkach firmowych liczy się trwałość i higieniczność. Sztućce WPC nie absorbują zapachów, są odporne na wielokrotne mycie w wysokich temperaturach i zachowują wygląd przez długi czas użytkowania. Brak BPA i zgodność z Rozporządzeniem WE 1935/2004 zapewniają bezpieczeństwo żywnościowe wymagane w tych obiektach.

Jak rozpoznać sztućce WPC – praktyczne wskazówki

Sztućce WPC można odróżnić od plastikowych i drewnianych na podstawie kilku cech. Różnice są widoczne zarówno wizualnie, jak i w zachowaniu materiału podczas użytkowania.

Sztućce z włókien drzewnych mają charakterystyczną, lekko matową powierzchnię z delikatną strukturą przypominającą słoje drewna. W dotyku są cieplejsze niż plastik i nieco cięższe niż jednorazowe sztućce drewniane. Nie wydają pustego, plastikowego dźwięku przy uderzeniu – brzmią bardziej jak drewno.

Na opakowaniu lub na samym produkcie producent powinien wskazywać skład materiałowy, oznaczenie WPC lub Wood Plastic Composite oraz informację o wielokrotnym użytkowaniu. Certyfikat FSC na opakowaniu potwierdza, że włókno drzewne pochodzi z odpowiedzialnych źródeł.

Dlaczego sztućce WPC zyskują popularność w gastronomii?

Popularność sztućców WPC w gastronomii wynika ze zbiegu kilku czynników: zmian regulacyjnych, trendów estetycznych i rosnącej presji na ograniczenie plastiku.

Po pierwsze, przepisy środowiskowe zmuszają gastronomię do ograniczenia jednorazowych produktów plastikowych. Sztućce WPC jako produkty wielorazowe naturalnie odpowiadają na ten wymóg i jednocześnie nie wymagają inwestycji w klasyczne sztućce ze stali nierdzewnej.

Po drugie, trend na naturalną estetykę w gastronomii trwa od kilku lat. Drewniane lady, ceramiczne naczynia i naturalne materiały to standard w nowoczesnych lokalach. Sztućce WPC wpisują się w ten styl, oferując jednocześnie praktyczność, której nie mają produkty stricte drewniane.

Po trzecie, ekonomika wielorazowości. Jedno opakowanie sztućców WPC, które wytrzymuje 125 cykli zmywania, zastępuje kilkadziesiąt lub kilkaset jednorazowych sztućców. Dla lokali o dużym obrocie to wymierna oszczędność w dłuższej perspektywie.

Warto też zaznaczyć, że temat biodegradowalności WPC jest osobnym zagadnieniem, które wykracza poza właściwości użytkowe tego materiału. Jeśli interesuje Cię ta kwestia, znajdziesz odpowiedź w artykule biodegradowalność WPC – Czy sztućce WPC są biodegradowalne?

Najczęściej zadawane pytania

Czy sztućce WPC to plastik czy drewno?

Sztućce WPC to ani czyste drewno, ani czysty plastik – to kompozyt drewniano-polimerowy, który łączy oba materiały. Zawierają naturalne włókno drzewne i polimer termoplastyczny w jednej strukturze. Wizualnie przypominają drewno, ale mają właściwości mechaniczne i termiczne znacznie lepsze niż sama drewniana alternatywa.

Ile razy można umyć sztućce WPC w zmywarce?

Sztućce WPC wytrzymują do 125 cykli mycia w profesjonalnej zmywarce gastronomicznej, co potwierdzają testy zgodne z normą PN-EN 12875. W zmywarkach domowych liczba cykli może być wyższa, ponieważ parametry mycia (temperatura, ciśnienie, czas) są niższe niż w sprzęcie profesjonalnym.

Czy sztućce WPC nadają się do gorących zup?

Tak, sztućce WPC nadają się do gorących zup i innych gorących potraw. Materiał wytrzymuje temperatury do 95–100°C bez odkształceń. Większość zup serwowanych w gastronomii ma temperaturę poniżej 90°C, więc sztućce WPC są bezpiecznym wyborem do obsługi gorących dań.

Jak odróżnić sztućce WPC od zwykłych plastikowych?

Sztućce WPC mają matową powierzchnię z naturalną strukturą przypominającą drewno, są cieplejsze w dotyku niż plastik i nie wydają plastikowego dźwięku. Opakowanie powinno zawierać oznaczenie WPC lub Wood Plastic Composite. Zwykłe plastikowe sztućce mają gładką, błyszczącą powierzchnię i jednolity kolor bez żadnej struktury.

Czy sztućce WPC podlegają opłacie SUP?

Nie, sztućce WPC nie podlegają opłacie SUP. Dyrektywa (UE) 2019/904 obejmuje jednorazowe produkty z tworzyw sztucznych, a sztućce WPC są produktami wielorazowego użytku. Fakt wielokrotnego użycia wyklucza je z kategorii produktów jednorazowych objętych opłatą.

 

autor: Magdalena Krzychowicz