Opłata SUP za kubki na napoje – ile wynosi i kto ją opłaca?

Od 1 stycznia 2024 roku przedsiębiorcy prowadzący gastronomię i handel muszą pobierać opłatę SUP za kubki na napoje w wysokości 0,20 zł netto za sztukę. Opłatę płaci konsument przy zakupie napoju w kubku jednorazowym z tworzywa sztucznego – w tym w kubku papierowym z powłoką PE. Kubki papierowe bez tworzywa (z dyspersją) oraz kubki wielorazowe nie podlegają tej opłacie. Zebrane środki przedsiębiorca wpłaca na konto marszałka województwa do 15 marca roku następnego.

Czym jest opłata SUP i skąd pochodzi?

Opłata SUP (od ang. Single Use Plastics) to obowiązkowa opłata za jednorazowe produkty z tworzyw sztucznych, wprowadzona w Polsce na podstawie unijnej dyrektywy. Jej celem jest ograniczenie ilości plastiku trafiającego do środowiska.

Podstawą prawną jest Ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, która wdraża do polskiego prawa Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko.

Dyrektywa SUP obejmuje kilka kategorii produktów jednorazowych – kubki na napoje to jedna z nich. Opłata za kubki działa odrębnie od opłaty za pojemniki na żywność. Jeśli interesuje Cię temat pojemników, zapoznaj się z artykułem o opłacie SUP za pojemniki na żywność.

Ile wynosi opłata SUP za kubki na napoje?

Opłata SUP za kubek na napoje wynosi 0,20 zł netto za sztukę. Dotyczy każdego kubka jednorazowego z tworzywa sztucznego wydanego konsumentowi – niezależnie od tego, czy kubek ma pokrywkę, czy jest bez niej. Pokrywka nie jest osobno opłacana.

Kwota 0,20 zł obowiązuje od 1 stycznia 2024 roku i jest stawką netto. Na paragonie powinna być wykazana jako odrębna pozycja, tak aby konsument wiedział, że ponosi tę opłatę.

Czy do opłaty doliczany jest VAT?

Tak, opłata SUP jest kwotą netto, do której dolicza się VAT według stawki właściwej dla sprzedawanego napoju. W praktyce większość przedsiębiorców stosuje stawkę 8% lub 23% w zależności od rodzaju sprzedaży. Ostateczna kwota widoczna na paragonie będzie więc nieco wyższa niż 0,20 zł. Warto skonsultować się z księgowym w zakresie właściwej stawki VAT dla swojej działalności.

Kogo dotyczy obowiązek pobierania opłaty SUP?

Obowiązek pobierania opłaty SUP za kubki spoczywa na przedsiębiorcach prowadzących jednostki gastronomiczne lub handlowe, którzy wydają napoje w jednorazowych kubkach z tworzywa sztucznego. Opłatę pobiera sprzedawca i przekazuje ją dalej – nie zatrzymuje jej dla siebie.

Obowiązek dotyczy między innymi:

• kawiarni i restauracji,
• lodziarni i cukierni,
• food trucków,
• stacji benzynowych ze sprzedażą napojów,
• sklepów convenience i supermarketów z kawą na wynos,
• automatów vendingowych wydających napoje w kubkach jednorazowych,
• innych punktów sprzedaży detalicznej wydających napoje w kubkach.

Które kubki podlegają opłacie SUP, a które nie?

Nie każdy kubek jednorazowy podlega opłacie SUP. Kluczowe jest to, czy kubek zawiera tworzywo sztuczne.

Kubki objęte opłatą SUP

Opłacie SUP podlegają kubki, które zawierają tworzywo sztuczne – nawet jeśli z zewnątrz wyglądają jak papierowe. Dotyczy to:

• kubków w całości z plastiku (np. PP, PS, PET),
• kubków papierowych z powłoką PE (polietylenową) – ta powłoka uszczelnia kubek od wewnątrz i sprawia, że jest on traktowany jako produkt z tworzywa sztucznego w rozumieniu ustawy,
• kubków z pokrywkami z tworzywa sztucznego – pokrywka nie powoduje dodatkowej opłaty, ale sam kubek nadal ją generuje.

To ważna informacja dla gastronomii: standardowy kubek papierowy do kawy z powłoką PE podlega opłacie SUP 0,20 zł, mimo że wygląda jak papierowy. Jeśli chcesz uniknąć tej opłaty, musisz sięgnąć po kubki bez tworzywa sztucznego.

Szeroką ofertę kubków jednorazowych znajdziesz w kategorii kubki na ciepłe napoje – warto tam sprawdzić specyfikację materiałową każdego produktu.

Kubki NIE podlegające opłacie SUP

Opłacie SUP nie podlegają:

• kubki papierowe bez żadnej powłoki z tworzywa sztucznego – tzw. kubki z dyspersją wodną (dyspersja nie jest tworzywem sztucznym w rozumieniu dyrektywy SUP),
• kubki wielorazowe (np. kubki termiczne, ceramiczne, szklane) – wielokrotne użycie eliminuje opłatę całkowicie,
• kubki z materiałów w 100% roślinnych lub kompostowalnych, o ile nie zawierają warstwy PE.

Jeśli zależy Ci na tym, by nie doliczać opłaty konsumenckiej, kluczowy wybór to kubki papierowe z dyspersją zamiast z powłoką PE. Różnica w składzie materiałowym może być trudna do rozpoznania gołym okiem, dlatego zawsze warto sprawdzić kartę produktu lub zapytać dostawcę.

Jak przedsiębiorca powinien pobrać i rozliczyć opłatę SUP?

Opłata SUP za kubki to opłata konsumencka – płaci ją klient, a przedsiębiorca jest jedynie pośrednikiem, który ją pobiera i przekazuje do właściwego urzędu. Poniżej opisujemy cały proces krok po kroku.

Krok 1: Pobieranie opłaty od klienta

Przy każdej sprzedaży napoju w kubku jednorazowym z tworzywa sztucznego przedsiębiorca dolicza 0,20 zł netto do ceny napoju. Opłata powinna być widoczna na paragonie lub fakturze jako osobna pozycja. Klient musi wiedzieć, że płaci tę opłatę.

Krok 2: Ewidencja wydanych kubków

Przedsiębiorca ma obowiązek prowadzenia ewidencji liczby wydanych kubków objętych opłatą SUP. Ewidencja ta jest podstawą do obliczenia rocznej kwoty do wpłaty. Forma prowadzenia ewidencji nie jest ściśle określona przepisami – może to być rejestr papierowy, arkusz kalkulacyjny lub dane z systemu kasowego.

Krok 3: Wpłata na konto marszałka województwa

Zebrane opłaty SUP przedsiębiorca wpłaca na rachunek bankowy marszałka województwa właściwego dla miejsca prowadzenia działalności. Termin wpłaty to 15 marca roku następującego po roku, w którym pobrano opłaty. Oznacza to, że opłaty zebrane w 2024 roku należy wpłacić do 15 marca 2025 roku.

Warto wiedzieć, że w przypadku prowadzenia punktów sprzedaży w różnych województwach, opłaty wpłaca się do marszałka każdego z województw osobno – proporcjonalnie do liczby kubków wydanych na terenie danego województwa.

Jak obliczyć roczną opłatę SUP dla kawiarni?

Obliczenie rocznej opłaty SUP jest proste: wystarczy pomnożyć liczbę wydanych kubków przez 0,20 zł netto.

Przykład: kawiarnia serwuje 200 kaw dziennie przez cały rok (365 dni) w kubkach z powłoką PE:

1. 200 kubków × 365 dni = 73 000 kubków rocznie
2. 73 000 × 0,20 zł = 14 600 zł netto rocznej opłaty SUP

Tę kwotę kawiarnia w całości pobiera od swoich klientów (po 0,20 zł przy każdej sprzedaży), a następnie wpłaca na konto marszałka województwa. Przedsiębiorca nie ponosi tego kosztu ze swojej kieszeni – jest on przerzucony na konsumentów. Mimo to obowiązek organizacyjny – ewidencja, terminowa wpłata – spoczywa na przedsiębiorcy.

Jeśli ta sama kawiarnia przejdzie na kubki z dyspersją (bez PE) lub wdroży system kubków wielorazowych REUSE, może całkowicie wyeliminować ten obowiązek.

Opłata SUP a automaty vendingowe

Automaty vendingowe wydające napoje w jednorazowych kubkach z tworzywa sztucznego również podlegają opłacie SUP. Obowiązek spoczywa na przedsiębiorcy będącym operatorem automatu. W praktyce oznacza to konieczność dostosowania oprogramowania automatu tak, aby przy każdej transakcji doliczana była opłata 0,20 zł, a także prowadzenie ewidencji wydanych kubków.

Jest to szczególne wyzwanie dla operatorów dużych sieci automatów, ponieważ każda maszyna musi być skonfigurowana oddzielnie, a dane o liczbie wydanych kubków muszą być agregowane centralnie na potrzeby rocznego rozliczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kubek papierowy z powłoką PE podlega opłacie SUP?

Tak, kubek papierowy z powłoką polietylenową (PE) podlega opłacie SUP w wysokości 0,20 zł netto. Dyrektywa SUP i ustawa polskiej obejmują swoją definicją tworzywa sztucznego każdy produkt zawierający polimer syntetyczny – a powłoka PE spełnia ten warunek. Fakt, że kubek jest wykonany głównie z papieru, nie zwalnia go z opłaty. Jedyną alternatywą jest kubek papierowy z dyspersją wodną, która nie jest tworzywem sztucznym.

Jak wykazać opłatę SUP na paragonie przy sprzedaży kawy?

Opłatę SUP należy wykazać na paragonie jako osobną pozycję, wyraźnie oddzieloną od ceny napoju. Przykładowy zapis: „Opłata SUP – kubek 0,20 zł + VAT". Dzięki temu klient jest świadomy poniesionej opłaty, a przedsiębiorca ma dokumentację do celów ewidencyjnych. Sposób prezentacji może się różnić w zależności od systemu kasowego – ważne, by opłata była identyfikowalna i policzalna w razie kontroli.

Czy automat vendingowy też musi doliczać opłatę SUP?

Tak, operator automatu vendingowego ma obowiązek doliczania opłaty SUP za każdy kubek jednorazowy z tworzywa sztucznego wydany przez automat. Obowiązek organizacyjny (ewidencja, wpłata do marszałka) spoczywa na operatorze automatu. Konieczne jest dostosowanie konfiguracji urządzeń oraz systemu rejestrowania transakcji.

Czy kubki wielorazowe REUSE eliminują opłatę SUP?

Tak, stosowanie kubków wielorazowych całkowicie eliminuje obowiązek pobierania opłaty SUP. Kubki wielorazowe nie są produktami jednorazowymi z tworzywa sztucznego w rozumieniu ustawy, dlatego nie podlegają tej regulacji. Przedsiębiorcy, którzy wdrożą system kubków REUSE, unikają obowiązku ewidencji i wpłat do marszałka. Warto jednak pamiętać, że system wielorazowy wymaga własnej logistyki – mycia, zwrotu i obiegu kubków.

Jak obliczyć roczną opłatę SUP dla kawiarni serwującej 200 kaw dziennie?

Kawiarnia serwująca 200 kaw dziennie przez 365 dni zapłaci rocznie 14 600 zł netto opłaty SUP (200 × 365 × 0,20 zł = 14 600 zł). Kwota ta jest w całości pobierana od klientów – po 0,20 zł przy każdej sprzedaży. Przedsiębiorca zbiera te środki i wpłaca je na konto marszałka województwa do 15 marca roku następnego. Kosztem dla przedsiębiorcy jest natomiast czas i nakład pracy potrzebne do prowadzenia ewidencji.

 

autor: Magdalena Krzychowicz